Oraci e Dryden

“.......... ille potens sui
laetusque deget cui licet in diem 
dixisse “vixi: cras vel atra
nube polum pater occupato 

vel sole puro; non tamen inritum 
quodcumque retro est efficiet neque
diffinget infectumque reddet 
quod fugiens semel hora vexit.”

Oraci, Òdas, III, xxix
Aquel viurà
Mèstre de si e gaujós
lo que jorn lo jorn pòt dire :
visquèri: deman Jupitèr pòt ben,
ennivolar lo cèl o l'alucar 

d'un solelhàs; poirà pas
capvirar lo passat,
ni cambiar res ni far que foguèt pas,
– quand foguès pas qu'un còp –
çò que fugidissa l'ora emportèt.
Happy the man, and happy he alone,
he who can call today his own:
he who, secure within, can say,
Tomorrow do thy worst, for I have lived today.

Be fair or foul, or rain or shine
the joys I have possessed, in spite of fate, are mine.
Not Heaven itself, upon the past has power,
but what has been, has been, and I have had my hour.

John Dryden
Urós l'òme, urós sonqu'el,
Que pòt dire uèi es meune:
Que, segur de si, dirà:
Deman, fai lo teu pièger, que uèi ai viscut.

Siasque brave o missant, plègues o solilha
La jòia que tenguèri, maldespièch lo sòrt,
es meuna!
Nimai lo quite Cèl sul passat a pas de poder,
çò que foguèt, foguèt, ieu agèri mon ora.

Приспособление | L’Adaptacion

– Знаете ли, за что вы ему аплодировали?

Sabes perqué l’as aplaudit?

-‘ спросил Аркадий Николаевич и тут же ответил: 

demandèt (Arkady Nikolayevich) Tortsov, e respondèt de seguida:

– За то, что он нашел хорошее приспособление и удачно выполнил его.

pel fach qu’a trobat una bona adaptacion, e l’a realisada amb succès.

Этим словом – приспособление – мы впредь будем называть как внутренние, так и внешние ухищрения, с помощью которых люди применяются друг к другу при общении и помогают воздействию на объект.

D’ara endavant utilizarem aqueste mot per designar l’engenh, a l’encòp intèrn e extèrn, que las personas aplican per ajustar lor comunicacion un amb l’autre, e aital influénciar lor objècte. 

– Что значит: “применяются”?

Qué vòl dire: “ajustar”?

чтоб уйти с урока раньше времени, он применился с помощью ухищрения,- объяснил Торцов.

[Vòl dire çò que ven de far Vanya.] A aplicat son engenh per daissar la liçon abans ora. Expliquèt Tortsov.

– По-моему, он просто разыграл нас! – возразил кто-то.

Segon ieu, s’es trufat de nautres! objectèt quauqu’un.

Tèxt de Konstantin Stanislavski,  Lo Trabalh de l’actor, L’actor se prepara, mercés http://k-stanislavski.ru/prisposoblenie.html

Lo coratge creatiu

“Ai tractat dins los darrèrs paragrafs d’aquels que lor coratge creatiu los rend capables d’exprimir lo desespèr existencial. Pas plan mond son creatius. Mas i a una actitud existencialista apelada cinisme. Un cinic uèi es pas la meteissa persona que los Grècs apelàvan d’aquel tèrme. Pels Grècs lo cinic èra un critic de la cultura contemporanèa sus la basa de la rason e de la lei naturala. Aquel èra un racionalista revolucionari, un seguidor de Socrates. Los cinics modèrnes son pas dispausats a seguir qual que siá. An pas cap cresença en la rason, cap critèri de fe, cap valors, cap responsa a la question del sens. Ensajan d’aflaquir quina nòrma que siá. Lor coratge s’exprimís pas d’un biais creatiu mas a travèrs lor fòrma de vida. Regetan quina solucion que lor privarián de lor libertat de regetar çò que vòlan regetar. Los cinics son solitaris encara qu’ajan besonh de companhiá per tal de mostrar lor solitud. Lor mancan a l’encòp significacions preliminaras e una significacion ultima, e per consequéncia son predas facilas de l’ànsia neurotica. Una afirmacion de se plan compulsiva e un abandon de se plan fanatic son expressions del coratge noncreatiu d’èsser se.” – Paul TILLICH, Lo Coratge d’èsser

TILLICH Paul, The Courage to be, Yale University Press, New Haven & London, 1980, 197p. Traduccion p. 150-151

La gleba

Tant coma lo mot “lac”, lo mot “gleba” sembla venir dirèctament del latin amb matisses tan leugièrs qu’òm pòt dobtar qu’aquels matisses siagan pas tan latin coma carcinòls. Gleba dins nòstra renvèrs sembla servir per se referir a una mata d’èrba, mas Laus lo dòna en occitan referencial (grafiat gleva) per significar tanben una “motte de terre”, tan coma en latin. Qué ne pensatz?

Lo lac

Mai d’un liuraire s’es esmarrit pel causse en quista d’un lac qu’imaginava coma lo de Vacivièra o, qué te sabi, la laca d’Arcaishon. Figuratz-vos que quand los vesins disián a aquel paure liuraire de prendre a man esquèrra après lo lac, se tractava ben d’un lac, d’un laquet o d’un lacarèl, e non pas d’un lac coma z’entendon en francés. Lo parlar caussatièr utliza “lac” coma lo latin e lo grèc ancian (λάκκος) l’utilizan, per se referir a çò que lo francés apèla “une mare”. Avèm mai d’un mot que s’utilza parièr coma en latin. Un autre còp parlarem de la gleba.

Bon Sant Jordi a tothom

As is customary on Saint George’s day in Catalunya, I wanted to share with you an excerpt from an Occitan author, Joan-Maria Pieyre. I am reading the section called “Dàvid las ecobilhas” from Rai la mòrt. This collection of short narratives, first published by Trabucaire in Perpinyà is nos unfortunately out of print. All the same I would recommend you try your luck and ask the excellent services of l’Espaci Occitan dels Alps in Gap.

It is also customary on this day to offer a rose. Our old garden roses do not usually flourish until early June and Mother’s Day here in Versalha, but on my way to the neighbouring hamlet, I had this beautiful field of poppies to keep me company. So please be so kind as to consider I fulfilled both my Sant Jordi’s obligations.

Soi coma ‘n ipopotam ensorrat dins la baldra

“Dès demain je retournerai suivre mon cours de linguistique. C’est le jour, demain, du cours de linguistique. J’y serai, invisible parmi les invisibles, silencieux et attentif dans l’épais brouillard de la vie ordinaire. Rien ne pourrait changer le cours des choses, monsieur. Je suis comme un train qui traverse tranquillement une prairie et que rien ne pourrait faire dérailler. Je suis comme un hippopotame enfoncé dans la vase et qui se déplace très lentement et que rien ne pourrait détourner du chemin ni du rythme qu’il a décidé de prendre.” – Roberto Zucco, B-M. Koltès

Dès deman m’entornarai seguir mon cors de linguistica. Deman es lo jorn del cors de linguistica. I serai, invisible entre los invisibles, suau e atentiu pel fum espés de la vida ordinària. Res poiriá cambiar lo cors del mond, sénher. Soi coma ‘n tren que dapasset passa per ‘na prada, e que res no poiriá far desralhar. Soi coma ‘n ipopotam ensorrat dins la baldra e que res no poiriá desviar fòra del camin e del ritme qu’a decidit de prendre.

Fins ara aviái curosament evitat tot contacte amb l’obra de Bernard-Marie Koltès. Coneissi pauc d’el, e malgrat el nombre de pèças dramaticas que vesi, encara ai de veire una seuna. Manquèri Lo Retorn al desert al mes de genièr ont auriái volgut veire Adama Diop. E las doas autras produccions me fasián pas tant enveja, a tort mai que probable. Mas M-B. Koltès a trobat lo biais de ieu. Èra Cap d’an, e per internet vegèri passar un article sus un afar que m’interèssa, qu’es lo ròtle de l’art dramatic dins la replicacion de las discriminacion. Soi d’aqueles que pensèm que la finalitat primièra de l’art dramatic es la justícia. Lo tèxt es trach d’un entreten dins Masques, al 1r trimèstre de 1984, e tracta de Cai oèst

 «Je trouve que le rapport que peut avoir un homme avec une langue étrangère ­ tandis qu’il garde au fond de lui une langue “maternelle” que personne ne comprend ­est un des plus beaux rapports qu’on puisse établir avec le langage ; et c’est peut-être aussi celui qui ressemble le plus au rapport de l’écrivain avec les mots.» – M-B. Koltès

Tròbi que lo raport qu’un ome pot aver amb una lenga estrangièra, mentre que garda al fons d’el una lenga “mairala” que degun comprend pas es un dels raports mai bèls que se pòscan establir amb lo lengatge; e es tanben benlèu lo que retrai mai lo rapòrt de l’escrivan amb los mots

Tot segur l’interrogacion de Koltès es mai que linguistica, e mai pas brica. Pr’aquò interpèla. E m’agradariá de plaçar mas magras reflexions, vagament linguisticas, a l’ombra de sa pensada.