Oraci e Dryden

“.......... ille potens sui
laetusque deget cui licet in diem 
dixisse “vixi: cras vel atra
nube polum pater occupato 

vel sole puro; non tamen inritum 
quodcumque retro est efficiet neque
diffinget infectumque reddet 
quod fugiens semel hora vexit.”

Oraci, Òdas, III, xxix
Aquel viurà
Mèstre de si e gaujós
lo que jorn lo jorn pòt dire :
visquèri: deman Jupitèr pòt ben,
ennivolar lo cèl o l'alucar 

d'un solelhàs; poirà pas
capvirar lo passat,
ni cambiar res ni far que foguèt pas,
– quand foguès pas qu'un còp –
çò que fugidissa l'ora emportèt.
Happy the man, and happy he alone,
he who can call today his own:
he who, secure within, can say,
Tomorrow do thy worst, for I have lived today.

Be fair or foul, or rain or shine
the joys I have possessed, in spite of fate, are mine.
Not Heaven itself, upon the past has power,
but what has been, has been, and I have had my hour.

John Dryden
Urós l'òme, urós sonqu'el,
Que pòt dire uèi es meune:
Que, segur de si, dirà:
Deman, fai lo teu pièger, que uèi ai viscut.

Siasque brave o missant, plègues o solilha
La jòia que tenguèri, maldespièch lo sòrt,
es meuna!
Nimai lo quite Cèl sul passat a pas de poder,
çò que foguèt, foguèt, ieu agèri mon ora.

Devèm un gal a Asclèpi

 Κρίτωνἔφητῷ Ἀσκληπιῷ ὀφείλομεν ἀλεκτρυόναἀλλὰ ἀπόδοτε καὶ μὴ ἀμελήσητε. Fedon, 118a

Una lista corteta de referéncia per tornar legir Platon:

  • Lo mit d’Èr lo Pamfilian, La Republica, 614a
  • La tèsi de Calliclès, Gorgias, 482c
  • L’allegoria de l’auriga e los dos cavals, Fèdre, 246a
  • L’estroçatge del polet, Fèdre, 265e
  • Lo cant del cigne, Fedon, 84b
  • Aquels òsses serián pel band de Megara, Fedon 99a (qué es una causa?)
  • L’arma del mond, Timèu 34b
  • L’allegoria de la cauna, La Republica, 514a

Ai pas seguit la convencion per notar los tèxtes, valent a dire ai pas notat que lo començament dels tèxtes e non pas lor fin (e.g. La Republica, 514a-517a). Arrestatz-vos de legir quora volgatz, o milhor arrestetz-vos pas!

Per μελέτη podèm comparar l’idèa del deute de Socrates amb lo Πάτερ ἡμῶν:

καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν,ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν·

Alfred Sauvy e Jr 14,12

Alfred Sauvy se referiá a las Moiras, o puslèu – çò disiás las Tres Parcas per evocar a la guèrra, la malafam e la marrana. Lo profèta Jeremias fa pas referéncia a cap Moira o Parca, mas mençona ben en Jr 14,12 çò que lo demograf apèla las tres surmortalas.

Jr 14, 12b
חֶרֶב gladi, espasa
רָעָב famina, malafam
דֶּבֶר marrana, epidèmia

 בַּחֶ֙רֶב֙ וּבָרָעָ֣ב וּבַדֶּ֔בֶר אָנֹכִ֖י מְכַלֶּ֥ה אֹותָֽם

« Les famines aiguës, meurtrières, ont disparu, ainsi que les grandes épidémies. Les guerres et massacres traditionnels ont fait place à une relative police. Ainsi, les trois Parques surmortelles qui s’ajoutaient à la mortalité normale (elle-même en régression) ont à peu près cessé leur action.»

« La croissance accélérée de la population ne sera peut-être qu’un phénomène provisoire », Le Monde diplomatique,‎ 1r de mai de 1963 

Cap universal non es substància

Aristot. Met. 10 1053b

εἰ δὴ μηδὲν τῶν καθόλου δυνατὸν οὐσίαν εἶναι, καθάπερ ἐν τοῖς περὶ οὐσίας καὶ περὶ τοῦ ὄντος εἴρηται λόγοις, οὐδ᾽ αὐτὸ τοῦτο οὐσίαν ὡς ἕν τι παρὰ τὰ πολλὰ δυνατὸν εἶναι(κοινὸν γάρ)ἀλλ᾽ ἢ κατηγόρημα μόνον, δῆλον ὡς οὐδὲ τὸ ἕν: τὸ γὰρ ὂν καὶ τὸ ἓν καθόλου κατηγορεῖται μάλιστα πάντων. ὥστε οὔτε τὰ γένη φύσεις τινὲς καὶ οὐσίαι χωρισταὶ τῶν ἄλλων εἰσίν, οὔτε τὸ ἓν γένος ἐνδέχεται εἶναι διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας δι᾽ ἅσπερ οὐδὲ τὸ ὂν οὐδὲ τὴν οὐσίαν.

L’amistat

Est enim amicitia nihil aliud nisi omnium divinarum humanarumque rerum cum benevolentia et caritate consensio. Cicero, De Amicitia 6,20

Car l’amistat es pas res mai que lo consentiment en totas causas, divinas e umanas, amb benvoléncia e affeccion.

Amor enim, ex quo amicitia nominata est, princeps est ad benevolentiam conjugendam. Cicero, De Amicitia 8, 26

Car l’amor, dont l’amistat trai lo seu nom, es lo principi d’unir la benvoléncia.

Aimar las trudas, aimar lo propdan

“Non sic debemus amare homines, quomodo audimus gulosos dicere: amo turdos. Quæris quare? Ut occidat , et consumat. Et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat u perimat. Et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud comsumatur, et nos reficiamur. Numquid sic amandi sunt homines, tanquam consumendi? Sed amicitia quædam, benevolentiæ est, ut aliquando præstemus eis quos amamus. Quid, si non si quod præstemus? Sola benevolentia sufficit amanti. Non enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercere opera misericordiæ.” Sant Augustin, In epistolam Ioannis ad Parthos 8,5